In de spotlight: Judy Hooymeyer

Na aanleiding van haar aankomende debuut De Naamceremonie interviewen wij voor deze editie van ‘In de spotlight’ voormalig Editio cursist Judy Hooymeyer.

Kan je wat meer over jezelf vertellen?

Mijn naam is Judy Hooymeyer. Ik ben geboren in Ontario, Canada, en verhuisde op mijn elfde naar Nederland. Ik groeide op tussen twee werelden, twee culturen die allebei hun sporen in mij hebben achtergelaten. Mijn jeugd speelde zich af in de uitgestrekte natuur van Zuid-Ontario. Daar was ruimte om in bomen te klimmen, urenlang door bossen te dwalen en de seizoenen van dichtbij te beleven. Die verbondenheid met de natuur is altijd een deel van mij gebleven. Ze heeft mijn manier van kijken gevormd: aandachtig, nieuwsgierig en met oog voor wat onder de oppervlakte schuilgaat.

Pas veel later besefte ik dat niet alleen het landschap mij had gevormd, maar ook mijn afkomst. De zoektocht naar mijn identiteit, mijn familiegeschiedenis en de betekenis van verlies en verbondenheid werd uiteindelijk de aanleiding voor het schrijven van De Naamceremonie.

Wat schrijf je zoal en wat bracht je tot het ‘schrijverschap’?

Schrijven is altijd een vanzelfsprekend onderdeel van mijn leven geweest. Als kind schreef ik in Canada al korte verhalen voor mijn klasgenoten, natuurlijk in het Engels. Toen ik op mijn elfde naar Nederland verhuisde, verloor ik mijn taal. Ik leerde Nederlands door woorden eerst fonetisch op te schrijven. Uit die woorden ontstonden kleine, bijna prozaïsche verhalen. Achteraf zie ik dat schrijven voor mij een manier was om opnieuw thuis te raken in een onbekende wereld.

Hoe heeft jouw achtergrond in zowel de kunsten als op academisch gebied jouw schrijven
beïnvloed?

Mijn achtergrond als socioloog, filosoof en beeldend kunstenaar heeft mijn manier van schrijven diepgaand beïnvloed. Als socioloog deed ik kwalitatief onderzoek, waarbij ik veel mensen interviewde. Hun verhalen herschreef ik zodanig dat zij anoniem bleven, terwijl hun karakter, stem en verlangen juist zichtbaar werden. Ik leerde niet alleen goed te luisteren naar wat mensen vertellen, maar vooral naar wat tussen de woorden verborgen blijft.

Ook voor de opleidingen waar ik lesgaf schreef ik readers en ontwikkelde ik casuïstieken. Die waren deels fictief, maar zo herkenbaar dat studenten vaak dachten dat ze volledig op waargebeurde situaties waren gebaseerd. Dat was voor mij een bevestiging dat een verhaal niet letterlijk waar hoeft te zijn om een diepere waarheid te raken. Als praktisch filosoof schreef ik over levenskunst, waarbij ik de inzichten van de oude Grieken vertaalde naar de vragen van deze tijd. Filosofie heeft mij geleerd om niet direct met antwoorden te komen, maar ruimte te laten voor verwondering en verschillende perspectieven.

Diezelfde houding vind je terug in mijn werk als beeldend kunstenaar. Ik werk met textiel en maak installaties waarin verval, vergankelijkheid en de kracht van de natuur centraal staan. Door vormen uit de natuur uit te vergroten, verschuiven verhoudingen en perspectieven. Wat eerst vanzelfsprekend leek, krijgt een andere betekenis. Mijn werk nodigt uit tot reflectie, en het ontroert me telkens weer wanneer bezoekers vervolgens hún eigen verhaal beginnen te vertellen. Zo schrijf ik ook. Niet om de lezer te vertellen wat hij moet denken, maar om een ruimte te creëren waarin herinneringen, emoties en vragen tot leven kunnen komen. Dat is voor mij de essentie van zowel kunst als literatuur.

Welke functie heeft het schrijven voor jou? Is dit om te verwerken, of nog meer?

Schrijven is voor mij veel meer dan een manier om te verwerken. Het is een manier om betekenis te geven en verbinding te creëren. In een verhaal kunnen mensen elkaar ontmoeten, zelfs wanneer ze uit verschillende werelden of generaties komen. De Naamceremonie is gebaseerd op mijn eigen zoektocht, maar het is geen autobiografie. Het is een literaire roman waarin de verhalen van vele mensen zijn samengekomen. De ervaringen die ik tijdens mijn onderzoek hoorde, leven voort in verschillende personages. Daardoor ontstond een verhaal dat groter is dan mijn eigen geschiedenis.

Ik hoop dat lezers tijdens het lezen hun vanzelfsprekende ideeën over identiteit, familie en afkomst even durven loslaten. Dat zij ontdekken dat intergenerationeel trauma niet alleen wordt doorgegeven, maar ook dat cultuur, veerkracht en verbondenheid van generatie op generatie kunnen worden overgedragen. Literatuur heeft de kracht om nieuwe werkelijkheden te openen. Niet door één waarheid te verkondigen, maar door ruimte te maken voor andere perspectieven. Als een lezer na het omslaan van de laatste bladzijde anders kijkt naar zichzelf of naar de ander, dan heeft het verhaal zijn werk gedaan.

Wat betekent deze publicatie voor jou?

Deze publicatie betekent ontzettend veel voor mij. De Naamceremonie is het resultaat van een lange persoonlijke en professionele zoektocht. Jarenlang onderzoek, ontmoetingen en verhalen zijn samengekomen in één roman. Dat het boek nu zijn weg naar lezers vindt, voelt als de voltooiing van een bijzondere reis.

Wat mij het meest raakt, zijn de eerste reacties van lezers. Zij schrijven over herkenning en erkenning, maar ook over hoop, liefde, moederschap en veerkracht. Dat zijn precies de thema’s die ik met dit boek wilde laten zien. Ondanks verlies en trauma blijft er altijd een mogelijkheid bestaan om verbinding te vinden – met jezelf, met je familie en met de ander. Mijn wens is dat De Naamceremonie uiteindelijk ook in het Engels verschijnt. Het verhaal speelt zich grotendeels af in Canada en raakt aan een geschiedenis die daar nog altijd doorwerkt. Ik hoop dat het boek ook daar een bijdrage kan leveren aan het gesprek over de
Sixties Scoop, identiteit, intergenerationeel trauma en, misschien nog belangrijker, de kracht van herstel en verzoening.

Heb je cursussen bij Editio gevolgd en zo ja, welke? En wat vond je daarvan?

Ja. Over een periode van ongeveer vijf jaar heb ik Fictie 1, 2 en 3 gevolgd. Die opleidingen hebben mij niet alleen veel geleerd over de techniek van het schrijven, maar vooral geholpen om mijn eigen literaire stem te vinden. Ik leerde dat een verhaal niet alleen draait om wat er gebeurt, maar ook om wat tussen de regels voelbaar wordt.

Daarnaast volgde ik de cursus Narratieve Identiteit: schrijven van een levensverhaal, een samenwerking tussen Editio en de ISVW. Daar werd het eerste zaadje geplant voor De Naamceremonie. Tijdens die cursus ontdekte ik dat mijn persoonlijke geschiedenis verbonden was met een veel groter verhaal, dat verteld moest worden. Later volgde ik in Spanje een verdiepende schrijfweek onder begeleiding van Marlies Bonnike. Haar scherpe blik en professionele begeleiding hebben veel betekend voor mijn ontwikkeling als schrijver. Ook nu leest zij mee met mijn tweede boek, het essay Zorgen vanuit het Goede.

Ik merk dat schrijven inmiddels een onmisbaar onderdeel van mijn leven is geworden. Tijdens vakanties, bijvoorbeeld in Griekenland, ontstaan vaak de mooiste pagina’s. Juist wanneer er rust is, komt het verhaal vanzelf.

Waar ben je nu mee bezig en wat kunnen we in de toekomst van je verwachten?

Mijn volgende stap is om mij nog verder te verdiepen in de geschiedenis van de First Nations en de kolonisatie van Canada. Dat voelt niet alleen als een intellectuele zoektocht, maar ook als een persoonlijke opdracht. Vlak voor haar overlijden zei mijn grootmoeder Beulah tegen mij: ‘You have to write our history, there in the East where everything began.’ Die woorden draag ik nog iedere dag met mij mee. Ze herinneren mij eraan waarom ik schrijf.